Hạnh phúc là gì?

Đầu Xuân, mọi người thường chúc nhau: “Dồi dào Sức khỏe, Hạnh phúc và Thành đạt”. Hai khái niệm “sức khỏe” và “thành đạt” có vẻ dễ hiểu hơn. Còn khái niệm “hạnh phúc” dường như hơi trừu tượng. Lại còn trật tự từ trong câu chúc nữa chứ. Tại sao từ “hạnh phúc” lại đặt trước từ “thành đạt”? Phải có sức khỏe, có hạnh phúc rồi mới thành đạt được sao?

 

Trên đời này, tất cả chúng ta đều cảm nhận được hạnh phúc. Nhưng nói cho chính xác thì hạnh phúc là gì? Tại sao một số người lại hạnh phúc hơn người khác? Và làm thế nào để được hạnh phúc? Từ cổ chí kim, từ các bậc hiền triết, các nhà khoa học đến những người bình dân, từ người trẻ đến người già... đều muốn bày tỏ quan niệm của mình về hạnh phúc theo nhiều cách khác nhau. Lúc còn bé, đọc sách thấy cụ Các Mác nói rằng “Hạnh phúc là đấu tranh” thấy khó hiểu quá. Lớn thêm chút nữa, đọc một cuốn sách được cho rằng có hơi hướng của chủ nghĩa hiện sinh, thấy nói rằng “Hạnh phúc là làm tròn bổn phận, và bổn phận đó lớn bao nhiêu thì hạnh phúc đó lớn bấy nhiêu”.  Lúc đó chưa hiểu hết nghĩa của từ “bổn phận” nên cũng chẳng hiểu lắm về hạnh phúc… Nay đã về nghỉ hưu rồi, vẫn thấy băn khoăn vì mình tuy đã trải nghiệm những trạng thái cảm xúc về hạnh phúc nhiều rồi mà vẫn chưa hiểu rõ về khái niệm hạnh phúc.

 

Mồng 4 Tết Tân Mão, ngày tốt, giờ lành, mở máy tính để “khai bút” một tí (theo thông lệ của những người theo nghiệp viết lách), rồi lang thang trên Internet để tìm hiểu thêm về khái niệm “hạnh phúc”, tôi bắt gặp những lý giải về hạnh phúc của Tiến sĩ Tâm lý học David G. Mayers (giáo sư Đại học Hope College, bang Michigan) và cộng sự của ông là Ed Diener (giáo sư Đại học Illinois). Hai ông này đã có hơn 10 năm nghiên cứu về hạnh phúc, công trình nghiên cứu của họ được dư luận đánh giá rất cao và họ đã đoạt Giải thưởng Gordon Allport. Mayers cũng chính là tác giả cuốn sách The Pursuit of Happiness: Who Is Happy and Why (Nxb William Morrow, 1992). Thấy hay hay, lại na ná như cảm nhận về hạnh phúc của bạn Đặng Ngọc Thanh Vân nhân đọc cuốn sách “Quẳng gánh lo đi mà vui sống” của nhà văn Dale Carnegie (do dịch giả Nguyễn Hiến Lê dịch) nên xin tóm lược ra đây và xin đăng trên SachHay.com để mọi người tham khảo. Coi như là một món quà nho nhỏ tặng các bạn yêu sách nhân dịp Xuân mới nhé. Và hy vọng đây cũng là một hành động thiết thực ủng hộ Ngày đọc sách Việt Nam.

Trước hết, hai vị giáo sư Tâm lý học này tập trung vào việc chỉ ra những điều hoang tưởng về hạnh phúc và tiền bạc. Bởi vì hiện có rất nhiều người tin rằng nếu có nhiều tiền của thì con người sẽ hạnh phúc. Nhưng thực tế không phải như vậy. Mayers đã từng phỏng vấn, trò chuyện với hàng trăm người và đặt ra cho họ những câu hỏi về hạnh phúc. Và điều đầu tiên ông nhận ra là: Nếu một người quá nghèo thì người đó khó mà có được hạnh phúc. Đã không đủ ăn, đủ mặc, không có nhà ở thì còn nói gì đến hạnh phúc, nói gì đến tương lai. Như vậy, với một hàm ý nào đó thì, nếu nói “hạnh phúc gắn liền với tiền bạc” cũng là đúng thôi

Thế nhưng, khi trò chuyện với những người thuộc tầng lớp trung lưu và những người giàu có, Mayers nhận ra rằng một số người giàu có lại không được hạnh phúc bằng những người trung lưu. Nói cách khác, những người có nhà to, có xe hơi đắt tiền, có quần áo sang trọng chưa chắc đã hạnh phúc bằng những người có nhà bé, đi xe hơi hạng trung và mặc quần áo bình thường. Tất nhiên, một số người giàu có nói rằng họ thực sự cảm thấy hạnh phúc, nhưng nhiều người giàu có nói thực rằng họ không được hạnh phúc. Như vậy, có thể nói rằng, người hạnh phúc không cần phải có quá nhiều tiền bạc, tức là hạnh phúc không phụ thuộc vào tiền bạc.

Thế thì, những gì khiến cho con người cảm thấy hạnh phúc? Đi sâu nghiên cứu, hai vị giáo sư Tâm lý học phát hiện thêm rằng: Có những điều khác - quan trọng hơn tiền bạc - khiến cho con người cảm thấy hạnh phúc hay không hạnh phúc. Hạnh phúc phụ thuộc rất nhiều vào tính cách của con người. Bất kể bạn có nhiều tiền hay ít tiền, nếu bạn có tính cách tốt thì bạn sẽ hạnh phúc. Nghiên cứu chỉ ra rằng, một người hạnh phúc phải hội đủ 3 đặc điểm trong tính cách như sau:

Thứ nhất, người hạnh phúc là người biết yêu quý bản thân mình. Họ thích là chính mình, vốn như được Trời Đất, cha mẹ sinh ra. Họ không muốn cao hơn nữa, mảnh mai hơn nữa, thông minh hơn nữa. Ngược lại, người không hạnh phúc thường muốn thay đổi chính mình. Ví dụ, một số ngôi sao điện ảnh và ca sĩ đã rất giàu, rất đẹp, rất nổi tiếng rồi nhưng họ vẫn cảm thấy không hạnh phúc. Không hạnh phúc vì họ muốn trẻ hơn nữa, đẹp hơn nữa, nổi tiếng hơn nữa. Nhưng người hạnh phúc thì khác, họ hài lòng với bản thân mình như nó đang hiện hữu.

Đặc điểm thứ hai: Người hạnh phúc thường là người suy nghĩ tích cực. Họ thường nghĩ về những điều tốt đẹp trong cuộc sống chứ ít nghĩ về những điều tồi tệ. Trong cuộc sống, tất cả chúng ta, ai mà chẳng gặp phải vấn đề này, vấn đề khác. Tuy vậy, người hạnh phúc thường nghĩ về những điều tốt đẹp chứ ít nghĩ về những vấn đề đó. Khi điều không may xảy ra, người hạnh phúc luôn tự nhủ: Rồi mọi việc sẽ dần dần tốt đẹp lên thôi. Trái lại, người không hạnh phúc thường nghĩ quá nhiều về những vấn đề của họ, vì thế họ cảm thấy buồn phiền, và vì thế họ càng cảm thấy mình không hạnh phúc. Với người không hạnh phúc, cuộc sống luôn luôn là một vấn đề lớn. Người hạnh phúc cũng gặp phải những vấn đề như vậy, nhưng họ suy nghĩ tích cực hơn.

Đặc điểm thứ ba của người hạnh phúc: Họ là người cởi mở và thân thiện. Người hạnh phúc thường thích gần gũi những người khác. Họ thích kết bạn. Vì họ cởi mở và thân thiện nên những người khác cũng thích kết bạn với họ. Từ đó có thể suy ra rằng, người hạnh phúc có nhiều bạn bè để cùng chia sẻ và tận hưởng những niềm vui trong cuộc sống. Người hạnh phúc cũng có nhiều bạn bè để giúp họ giải quyết vấn đề những khi họ gặp khó khăn. Người hạnh phúc thường có đủ công ăn việc làm vì các công ty, các tổ chức luôn muốn có những nhân viên thân thiện và cởi mở. Như vậy, phẩm chất thân thiện và cởi mở rất hữu ích đối với người hạnh phúc, theo nhiều cách khác nhau.

Tóm lại, nếu bạn muốn hạnh phúc hơn, trước hết cần nhớ rằng tiền bạc không thể làm cho chúng ta hạnh phúc hơn. Thay vào đó, bạn hãy luôn yêu quý chính bản thân mình, hãy là người suy nghĩ tích cực, cởi mở và thân thiện. Chắc chắn bạn sẽ là người thực sự hạnh phúc và ngày càng hạnh phúc hơn.

Trời ơi!!! Đơn giản thế thôi ư?